Een podcast is audio. Voor een luisteraar die doof of slechthorend is, is een aflevering zonder tekst niet te volgen. Veel andere mensen hebben er ook iets aan: ze lezen het in de trein, zoeken op een naam of scannen eerst de tekst voordat ze besluiten te luisteren. Een tekstversie naast de aflevering helpt dus zowel de toegankelijkheid als het gemak.

Dit artikel legt uit wat de belangrijkste toegankelijkheidsstandaard over audio zegt, wat een goed transcript bevat en hoe je er een publiceert zonder dat het een tweede baan wordt.

Wat hier staat is praktisch advies. Voor juridische vragen kun je het beste een jurist raadplegen.

Wat WCAG zegt over audio

De Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) vormen de standaard waar de meeste toegankelijkheidsregels en audits naar verwijzen. Succescriterium 1.2.1, Alleen-audio en alleen-video (vooraf opgenomen), is een eis op niveau A, het meest basale niveau. Voor vooraf opgenomen content met alleen audio, zoals een podcastaflevering, vraagt het om een alternatief voor tijdgebonden media dat dezelfde informatie biedt.

In de eigen toelichting van het W3C is het transcript het belangrijkste voorbeeld van dat alternatief: een tekstdocument dat in de juiste volgorde weergeeft wat er gezegd wordt, plus belangrijke geluiden, zoals gelach of applaus. Heeft een podcastpagina dus een volledig transcript, dan voldoet die pagina voor die aflevering aan 1.2.1.

Daaruit volgen twee praktische punten:

  • De eis geldt voor de pagina met de audio. Staat je aflevering op een website, zet het transcript dan op die pagina of verwijs er duidelijk naar.
  • Een samenvatting of shownotes is geen transcript. Ze helpen lezers, maar ze bevatten niet de volledige inhoud van de aflevering.

Wat een goed toegankelijk transcript bevat

  • Alles wat er gezegd wordt, in volgorde en zonder het te herschrijven.
  • Sprekerlabels, zodat de lezer weet wie er praat. “Host:” en “Gast:” is genoeg, namen zijn beter.
  • Betekenisvolle geluiden die geen spraak zijn, tussen haakjes, zoals [gelach] of [muziek sterft weg]. Laat geluiden weg die niets toevoegen.
  • Tijdstempels, minstens bij het begin van een alinea of onderwerp, zodat lezers kunnen schakelen tussen tekst en audio.
  • Duidelijke structuur: korte alinea’s en kopjes voor hoofdstukken, geen blok tekst.
  • Juiste namen en cijfers. Een verkeerde naam in een transcript is ook voor een schermlezer een verkeerde naam.

Waar publiceer je het?

  1. Op de afleveringspagina, onder de speler, in een sectie met een kopje als “Transcript”. Zoekmachines en schermlezers kunnen het dan allebei lezen.
  2. Als link naar een aparte pagina, als het transcript erg lang is. Zet de link dan naast de speler en geef hem een duidelijke naam, zoals “Lees het transcript”.
  3. In de speler of app, als je hostingplatform transcripten ondersteunt. Doe dit naast de webpagina, niet in plaats ervan.

Gebruik echte HTML-tekst. Een transcript in een afbeelding of een ingescande pdf kan hulptechnologie niet lezen.

Een korte checklist per aflevering

  • Het transcript beslaat de hele aflevering.
  • Sprekers zijn gelabeld en namen staan gespeld zoals de sprekers ze zelf spellen.
  • Geluiden die betekenis hebben, zijn beschreven.
  • Het transcript staat op de afleveringspagina of is er naast de speler vanaf gelinkt.
  • De tekst is echte HTML met kopjes, geen afbeelding.
  • Iemand heeft het één keer doorgelezen met de audio erbij, op namen en cijfers.

Zo doe je het zonder tweede baan

Een transcript met de hand uitschrijven kost een veelvoud van de lengte van de audio. Met een tool wordt het vooral controleren. Podcast To Transcript maakt een transcript met sprekerlabels en tijdstempels van een aflevering van Apple Podcasts, Spotify, YouTube (met ondertitels) of een willekeurige pagina met audio. Lees het één keer na met de audio erbij, corrigeer de namen en plak het op de afleveringspagina. Klik je op een regel, dan springt de speler naar dat moment. Dat maakt de controle een stuk sneller.

Controleer de nauwkeurigheid van wat je publiceert. Hoe nauwkeurig zijn AI-transcripten van podcasts? bevat een test van 10 minuten die je zelf kunt uitvoeren. Schrijf je ook shownotes, gebruik dan het sjabloon voor shownotes. Meer over het maken van de tekstversie van een show vind je in de gids over een podcast transcriberen en op de pagina voor podcastmakers.

Samenvatting

  • WCAG 1.2.1 (niveau A) vraagt om een tekstalternatief voor vooraf opgenomen audio. Een transcript is daarvoor het standaardantwoord.
  • Een samenvatting is geen transcript. Publiceer de volledige tekst.
  • Label sprekers, beschrijf betekenisvolle geluiden en gebruik echte HTML op de afleveringspagina.
  • Controleer de tekst één keer tegen de audio.

Veelgestelde vragen

Is een podcasttranscript wettelijk verplicht?

Dat hangt af van wie je bent en waar je publiceert. Overheidsinstanties, universiteiten en veel bedrijven moeten voldoen aan toegankelijkheidsregels die naar WCAG verwijzen. Een transcript is dan de gebruikelijke manier om aan de eis voor audio te voldoen. Kijk na welke regels voor jou gelden. Zie dit artikel als praktische gids.

Mag ik een automatisch gegenereerd transcript gebruiken?

Ja, zolang het nauwkeurig genoeg is om bruikbaar te zijn. Automatisch gegenereerde tekst die niemand heeft nagekeken, laat de mensen die erop vertrouwen vaak in de steek. Controleer het één keer tegen de audio, corrigeer namen en cijfers en label de sprekers.

Heb ik ook ondertitels nodig?

Ondertitels zijn belangrijk bij video. Voor afleveringen met alleen audio vraagt WCAG om een tekstalternatief, en een transcript voldoet daaraan. Publiceer je ook een videoversie, voeg dan ook ondertitels toe.

Waar zet ik het transcript op de pagina?

Zet het als echte HTML op de afleveringspagina, onder de speler, met kopjes en een duidelijke link ernaartoe. Een pdf of een afbeelding van tekst is minder geschikt, want schermlezers en zoekmachines lezen HTML veel beter.

Helpen transcripten bij SEO?

Ja. Een transcript geeft zoekmachines de woorden van de aflevering, zodat de pagina kan scoren op onderwerpen die je bespreekt maar nooit in de titel zet. Dat is een bijeffect. De belangrijkste reden blijft toegankelijkheid. Wil je dit in je routine inbouwen, lees dan ons sjabloon voor shownotes en de pagina voor podcastmakers.